İngilizce Cümle Kuramıyorum: Kelime Bilmek Neden Yetmiyor?

“İngilizce kelimeleri biliyorum ama cümle kuramıyorum.”

Bir metni okurken kelimeleri tanıyor, bir açıklamayı dinlerken anlayabiliyorsun. Fakat sıra kendi düşünceni söylemeye geldiğinde nereden başlayacağını bilemiyorsun. Hangi kelime önce gelecek? “İçin” nasıl söylenecek? “Dün gördüğüm” kısmını cümlenin neresine koyacaksın?

Bu noktada çalışman gereken şey yalnızca kelime sayın olmayabilir. Bildiğin kelimelerin birbirine nasıl bağlandığını da görmen gerekir.

Kelime bilmekle cümle kurmak arasındaki fark

Şu kelimeleri bildiğini düşün:

• Go: gitmek

• School: okul

• Learn: öğrenmek

• English: İngilizce

Şimdi “İngilizce öğrenmek için okula gidiyorum” demek istiyorsun.

Kelimeleri yan yana sıralamak yeterli değil. Kimin gittiğini, nereye gittiğini ve neden gittiğini bir yapı içinde göstermen gerekiyor:

I am going to school to learn English.
İngilizce öğrenmek için okula gidiyorum.

Burada school kelimesini bilmek kadar, to school ifadesinin yön bildirdiğini görmek de önemli. Aynı şekilde learn kelimesini bilmek, to learn yapısının bu cümlede “öğrenmek için” anlamını nasıl verdiğini tek başına açıklamıyor.

Kelimelerle birlikte aralarındaki ilişkileri çalışmaya başladığında, cümlenin nasıl oluştuğunu daha net görebilirsin.

Türkçe ekler sana nasıl yol gösterebilir?

Türkçede birçok ilişkiyi kelimelerin sonuna eklediğimiz parçalarla anlatırız:

Arkadaşımla, evde, öğrenmek için, gördüğüm…

Konuşurken bu parçaları tek tek düşünmeyiz. Ancak İngilizceye geçerken taşıdıkları anlamı fark etmek, hangi yapıya ihtiyacımız olduğunu belirlememize yardımcı olabilir.

Ek Mantığı yaklaşımında çıkış noktam bu: Türkçede söylemek istediğin ifadeyi parçalarına ayırıp İngilizcede bu anlamın nasıl kurulduğunu göstermek.

Burada dikkat etmen gereken bir nokta var: Her Türkçe ekin her cümlede değişmeyen tek bir İngilizce karşılığı yok. Örneğin “evde” derken at home, “odada” derken in the room kullanırız. Ek sana anlam ilişkisini gösterir; uygun İngilizce yapıyı bağlama göre seçersin.

İngilizce uzun cümle kurma: Önce küçük bir cümleyle başla

Uzun bir düşünceyi tek hamlede çevirmeye çalışmak zorlayıcı olabilir. Önce temel mesajı kur, sonra ayrıntıları ekle.

1. Ne yaptın?

I read the book.
Kitabı okudum.

2. Hangi kitabı?

I read the book that my teacher recommended.
Öğretmenimin önerdiği kitabı okudum.

3. Ne amaçla okudun?

I read the book that my teacher recommended to improve my English.
İngilizcemi geliştirmek için öğretmenimin önerdiği kitabı okudum.

Son cümleye bir bütün olarak baktığında karmaşık görünebilir. Oysa üç ayrı parçadan oluşuyor:

• I read the book: Kitabı okudum.

• That my teacher recommended: Öğretmenimin önerdiği.

• To improve my English: İngilizcemi geliştirmek için.

Burada yaptığımız şey rastgele kelime eklemek değil. Kitabı tanımladık ve okuma amacımızı belirttik. Cümle, anlatmak istediğimiz ayrıntılar kadar büyüdü.

Gramer biliyorum ama konuşurken kullanamıyorum

Bir yapıyı görünce tanımakla, konuşma sırasında kendin oluşturmak farklı işlerdir. Bu yüzden yalnızca konu anlatımı izlemek veya doğru cevabı seçenekler arasından bulmakla yetinme.

Öğrendiğin yapıyla kendine ait cümleler üret:

I went out to buy bread.
Ekmek almak için dışarı çıktım.

Ardından amacı değiştir:

I went out to meet my friend.
Arkadaşımla buluşmak için dışarı çıktım.

Sonra aynı ilişkiyi başka bir eylemle kur:

I called my friend to ask a question.
Bir soru sormak için arkadaşımı aradım.

Böylece yalnızca bir örneği hatırlamak yerine, aynı yapıyı farklı düşünceler için kullanmayı çalışırsın. Yazdığın cümleleri sesli söylemek ve ardından metne bakmadan yeniden kurmak da konuşma pratiğinin bir parçası olabilir.

Bugün uygulayabileceğin kısa çalışma

Şu üç cümleyi İngilizceye çevirmeyi dene:

1. Arkadaşımla İngilizce çalışıyorum.

2. İngilizcemi geliştirmek için kitap okuyorum.

3. Dün satın aldığım kitabı okuyorum.

Başlamadan önce bağlantıları belirle: -ile, -mek için, -dığım.

Örnek cevaplar:

1. I am studying English with my friend.

2. I read books to improve my English.

3. I am reading the book that I bought yesterday.

Cevaplarını kontrol ederken sadece yanlış kelime arama. Takıldığın yerin kelime bilgisi mi, zaman seçimi mi, yoksa parçaları bağlama kısmı mı olduğunu belirle. Bir sonraki çalışmanı buna göre seç.

Ek Mantığı ile çalışmaya nereden başlayabilirsin?

İngilizce cümle kurmak için kelime bilgisi, yapı bilgisi ve bunları kullanma pratiği birlikte gelişmeli. Ek Mantığı, Türkçede zaten kullandığın anlam ilişkilerini görünür hâle getirerek bu çalışmaya bir başlangıç noktası sunar.

Benim eğitimimde Türkçe cümleleri parçalara ayırıyor, her parçanın İngilizcede nasıl ifade edildiğini inceliyor ve ardından bunları yeniden birleştiriyoruz.

Bu yaklaşımı örnekler üzerinde görmek istersen Eklish’te ilk iki ücretsiz dersi inceleyebilirsin. Önce yöntemi dene, ardından kendi cümlelerinde nerede takıldığını daha bilinçli şekilde değerlendirmeye başla.